Back

ⓘ Хорезмиски јазик




                                     

ⓘ Хорезмиски јазик

Хорезмискиот јазик ― изумрен источноирански јазик тесно поврзан со согдијанскиот. Јазикот бил зборуван во областа Хорезм, средишна во долниот дел на Аму Дарја јужно од Аралското Езеро.

Познавањето на хорезмискиот е ограничено на неговата средноиранска сцена и, како и кај согдијанскиот, малку се знае за неговиот антички облик. Од пишувањата на големите хорезмиски научници, Ал-Бируни и Замахшари, знаеме дека јазикот бил користен барем до 13-тиот век, кога постепено бил заменет со персискиот во најголем дел, како и неколку туркиски наречја.

Освен астрономските поими кои се користат од страна на ал-Бируни, другите извори на хорезмискиот се арапско-персиско-хорезмискиот речник на Замахшари и неколку правни текстови кои користат хорезмиски поими и цитати за да се објасни на одредени правни концепти, особено во Кунјат ал-Мунија на Мухтар ал-Заиди ал-Газмини ум. 1259/60.

Истакнатиот изучител Валтер Бруно Хенинг подготвувал речник на хорезмиски кога починал, оставајќи го незавршен. Дел од овој речник бил објавен постхумно од Д. Н. Мекензи во 1971 година.

                                     

1. Систем на пишување

Пред напредокот на исламот во Прекуоксијана почетокот на 8 век, хорезмискиот бил напишан со писмо блиско до она на согдијанскиот и пахлавско писмо со корени во императорското арамејско писмо. Од неколкуте преживеани примери на ова писмо на монети и артефакти, забележано е дека напишаниот хорезмиски вклучува арамејски логограми или идеограми, тоа се арамејски зборови напишани за да ги претставуваат домородните изговори, на пр. шнт за سرذ, сард, "година", нпши за خداك, ксудак, "себе" и млк за اى شاه, и шах, "кралот".

По напредокот на исламот, хорезмискиот бил пишуван со употреба на прилагодена верзија на персоарапската азбука со неколку дополнителни знаци за да се одразат специфичните хорезмиски звуци, како што е буквата څ што претставува /ts/ и /dz, како во традиционалниот паштунски правопис.

                                     

1.1. Систем на пишување Уникод

Хварезмиското писмо било додадено на Уникод Стандард во март 2020 година со објавување на верзијата 13.0.

Уникод-блокот за хорезмискиот, наречен хоразмиски, е U + 10FB0 – U + 10FDF.Предлошка:Unicode chart Chorasmian